Vaatheelkunde


Op de dienst Vaatheelkunde werken artsen die zich bezighouden met het op punt stellen en behandelen van alle ziekten van slagaders en aders van heel het lichaam, behalve deze van het hart en de hersenen.

Een overzicht van de verschillende aandoeningen die wij behandelen.

Vernauwingen (of stenoses) van de slagaders zijn meestal te wijten aan ader-verkalking (atherosclerose).

Atherosclerose is het verschijnsel waarbij een vette substantie (cholesterol) afgezet wordt tegen de binnenkant van de vaatwand. Na verloop van tijd stapelt de hoeveelheid vet zich op en zal de diameter van de vaatwand steeds kleiner worden. Deze vette substantie noemt men in de medische wereld atheroomplaque. Wanneer er barstjes komen in deze plaques, kan zich hierop een bloedklonter vormen die de hele slagader verstopt. (Klik op de foto voor een groter beeld).




Doordat de aders steeds nauwer worden, zal de bloeddoorstroming verminderen, met onderstaande aandoeningen als gevolg:

  • Perifeer arterieel lijden
  • Vernauwing van de halsslagaders
  • Vernauwing van de maag- en de darmslagaders
  • Vernauwing van de nierslagaders
  • Oorzaken van slagadervernauwingen

Perifeer arterieel lijden

Door slagaderverkalking ontstaan er vernauwingen van de buik-, bekken- en beenslagaders. Als gevolg daarvan kan u bij het stappen pijn krijgen in kuit, dijbeen of bil. Na een korte rustperiode verdwijnt de pijn en kunt u weer een stukje lopen. Dit noemt men 'etalagebenen' of claudicatio intermittens.
Bij ernstig perifeer arterieel vaatlijden stroomt zo weinig bloed naar de benen dat stappen onmogelijk wordt met zelfs pijn in rust.
Bij deze kritische situatie zullen er snel chronische wonden ontstaan ter hoogte van de tenen, voeten of benen. De leefbaarheid van het been komt in gevaar en de kans op lidmaatverlies is reëel.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Ballondilatatie met stentplaatsing
  • Verwijdering van de kalkplaat
  • Overbrugging
  • Combinatie van bovenstaande behandelingen

<top>

Vernauwing van de halsslagaders

De halsslagaders voorzien de hersenen van bloed.
Wanneer een stukje klonter of een stukje kalkplaat loskomt en zich verplaatst van een halsslagader naar de hersenen, ontstaat er een beroerte.
Voorbeelden zijn: halfzijdige verlamming, spraakstoornissen, gezichtsveld-uitval, plotselinge blindheid of wazig zien.
Als de afsluiting groot en langdurig is, kan een deel van de hersenen afsterven en de uitval blijvend worden. Een dergelijk afgestorven deel heet een infarct.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Ballondilatatie met plaatsing stent
  • Verwijdering van de kalkplaat

<top>

Vernauwing van de maag- en de darmslagaders

Chronische maag- en darmcirculatiestoornissen kunnen aanleiding geven tot krampachtige buikpijn na de maaltijd. Dit gaat altijd gepaard met een belangrijke vermagering gezien men niet meer eet, uit angst voor de pijn.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Ballondilatatie met stentplaatsing
  • Overbrugging

<top>

Vernauwing van de nierslagaders

Circulatiestoornissen van de nier zijn één van de vele oorzaken van een verminderde nierfunctie of verhoogde bloeddruk.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Ballondilatatie met plaatsing stent
  • Overbrugging

<top>

Oorzaken van slagadervernauwingen

Atherosclerose wordt veroorzaakt door tal van zaken.
Zo zijn er oorzaken waar men machteloos tegenover staat: veroudering, geslacht (bij mannen kan atherosclerose al op jongere leeftijd voorkomen) of familiale aanleg.
Door gezond te leven verkleint het aantal inducerende factoren en kan men de kans op coronaire ziekten verlagen:

Let op je cholesterol.

Cholesterol is nodig voor ons lichaam en wordt in de lever aangemaakt, maar we nemen het ook op via onze voeding.
Er bestaat goede en slechte cholesterol. De slechte cholesterol blijft aan de vaatwand kleven en veroorzaakt vernauwingen.
De cholesterolwaarden worden gemeten aan de hand van een bloed-onderzoek.

Vermijd een hoge bloeddruk.

Bij mensen met een hoge bloeddruk moet het hart harder pompen om het bloed naar het lichaam te stuwen. Hierdoor kunnen de wanden van de bloedvaten beschadigd raken.

Stop met roken.

Roken is niet alleen erg slecht voor uw longen, het kan ook tot (onder andere) ernstige hart- en vaatziekten leiden. Door te roken vernauwen de slagaders en vermindert bijgevolg de bloedtoevoer naar het hart. Rokers lopen drie keer zoveel kans op een hartinfarct als niet-rokers.

Let op je voeding en beweeg voldoende.

Een gezonde en evenwichtige voeding en voldoende lichaamsbeweging helpen uw hart jong en gezond te blijven en verlagen het risico op diabetes aanzienlijk. Suikerziekte leidt onvermijdelijk tot beschadiging van de vaatwanden.

<top>

Abnormale uitzetting van een slagader

Wanneer een slagader van het lichaam abnormaal uitzet, spreekt men van een aneurysma.


Elke slagader van het lichaam kan uitzetten maar de meest voorkomende aneurysma's zijn deze van de buik-, de borstkas-, de bekken-, de lies- en de knieslagader.

Aanvankelijk geven deze aneurysma's geen klachten en meestal is het dan ook een toevallige vondst. Sommige mensen worden een kloppende massa gewaar in de buik, lies of knieholte.

Naarmate het aneurysma groter wordt stijgt het gevaar op een scheur met een levensbedreigende bloeding als gevolg.
Pijn ter hoogte van de schouderbladen, de borstkas of de rug is meestal een voorbode van een scheur.


Wanneer er bloedklonters van het aneurysma loskomen, kan dit een verstopping van de slagaders van de benen veroorzaken.
Heel grote aneurysma's kunnen een compressie veroorzaken op omliggende structuren zoals de darm, de urineleider, een ader of een zenuw.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Endovasculaire behandeling (endoprothese)
  • Klassieke - open behandeling
  • Kijkbuisoperatie (laparoscopisch)
  • Combinatie van bovenstaande behandelingen

<top >

Een dissectie is een aandoening waarbij de binnenwand van de aorta zodanig beschadigd is dat zich via een scheur bloed ophoopt tussen de binnen- en buitenwand.
Op de afbeelding is dit duidelijk te zien.

Een dissectie van de slagader van de borstkas of buik geeft plotseling hevige rug- of buikpijn. Omwille van bloedingsgevaar en slechte bloedvoorziening van de hersenen, darmen, nieren en ledematen, is een dissectie acuut levensbedreigend.




Behandelingsmogelijkheden:

  • Endovasculaire behandeling (endoprothese)
  • Klassieke - open behandeling
  • Combinatie van bovenstaande behandelingen

<top>

Het Thoracic Outlet Syndroom is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de vaatzenuwbundel in het schoudergebied gekneld zit.

Vaak klaagt men van uitstralende pijn naar de nek en het achterhoofd, prikkelingen, slapend gevoel, krachtverlies, koud gevoel, zwelling en blauwverkleuring van de hand en vingers.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Kinesitherapie
  • Eerste ribresectie

<top>

Bij het fenomeen van Raynaud spreekt men van aanvallen waarbij de bloedstroom naar de handen en voeten (soms ook oren en neus) vermindert.

Hierbij worden zij eerst wit, dan blauw en ten slotte bij opwarmen, rood.
Dit fenomeen kan optreden bij plotselinge koude, maar ook zonder duidelijke aan-leiding.
In de volksmond spreekt men ook van winterhanden en -voeten.

Als de klachten het gevolg zijn van een onderliggend probleem (bv. systeemziekte) spreekt men van het fenomeen van Raynaud of secundaire Raynaud.



Behandelingsmogelijkheden:

  • Medicamenteus
  • Uitzonderlijk thoracoscopische of laparoscopische sympathectomie

<top>

Spataders of varices zijn abnormale uitzettingen van de oppervlakkige aders van de benen.

Via de slagaders pomt het hart bloed naar alle delen van uw lichaam en via de aders stroomt het bloed weer terug naar het hart.
In de aders van de benen zitten klepjes die ervoor zorgen dat het bloed niet naar beneden stroomt maar omhoog wordt geperst, in de richting van het hart.

Wanneer door omstandigheden (bv. lang staan of langdurig zitten) het bloed uit de benen niet meer zo goed naar het hart terugstroomt, komt er meer bloed in de aders te staan. Dit zorgt voor stuwing waardoor de druk in de aders verhoogd, de aders worden wijder, met als gevolg dat de klepjes niet goed meer sluiten.

De slechte werking van de klepjes zorgt er dan ook weer voor dat het bloed niet goed meer naar boven kan stromen, wat opnieuw meer ophoping van bloed geeft met het verder uitzetten van de aders. Zo ontstaan geleidelijk spataders.


  1. Normale ader
  2. Kleppen openen en sluiten goed
  3. Spier
  4. Spatader
  5. Spier
  6. Spannen van de spier
  7. Kleppen functioneren niet goed
  8. Ontspannen van de spier
  9. Spier







De klachten kunnen bestaan uit een vermoeid, loom, zwaar of rusteloos gevoel van de benen.

Verwikkelingen van spataders zijn bloedingen, klontervorming, flebitis, bruine verkleuring van huid en 'open' benen.

Behandelingsmogelijkheden:

  • Medicamenteus - compressietherapie
  • Verdrogen - sclerotherapie
  • Operatief verwijderen - stripping - varicectomie
  • Endoveneuze radiofrequentie ablatie of laserbehandeling
<top>

Doordat de diepe aders van de benen verstopt kunnen raken met bloed-klonters, kan de afvoer van het bloed naar het hart belemmerd worden en aanleiding geven tot een dik, gezwollen, pijnlijk been.

Wanneer een stukje klonter loskomt en zich nestelt ter hoogte van de longslagader spreekt men van een "longembolie".
Dit is een levensbedreigende situatie waarbij de patiënt pijn op de borst kan krijgen, kortademig wordt en flauw valt.

Diep veneuze trombose (DVT) komt frequent voor bij bedlegerige patiënten, kankerpatiënten, dehydratatie, enkele bloedstollingsstoornissen en na chirurgische ingrepen ter hoogte van de onderste ledematen. Ook het dragen van een onderbeengips of langdurige immobilisatie (naar aanleiding van een lange vliegtuigreis) kan een DVT veroorzaken.




Behandelingsmogelijkheden:

  • het geven van bloedverdunners zodat de klonter niet groter wordt
  • lokale compressie met een elastische windel of kous om drainage van het been te bevorderen
  • pijnstilling

Zijn deze middelen ontoereikend of kunnen ze niet toegediend worden, dan kan in zeldzame gevallen een filter geplaatst worden in de buik zodat de klonters die vanuit de benen loskomen, tegenhouden worden.
Een korte hospitalisatie is soms aangewezen voor het instellen van de behandeling of om te zoeken naar de uitlokkende factor voor trombose.
Opvolging is nodig om de bloedverdunning te beoordelen: dit kan zowel met onderhuidse spuitjes in de buik (behandeling van korte duur) of orale medicatie (behandeling van lange duur).

<top>

Sinds 2005 herbergt het UZ Brussel één van de 22 erkende diabetesvoetklinieken die België rijk is.

Het UZ Brussel behaalde deze erkenning omdat het kon bewijzen dat er een voldoende groot aantal patiënten met zware voetpathologie behandeld werd, dat de opvang verzorgd werd door een multidisciplinair team, en dat er een permanentie beschikbaar was voor urgente gevallen.

Op de diabetesvoetkliniek heeft de vasculair chirurg de taak om arteriële insufficiëntie op te sporen en te verhelpen met een chirurgische ingreep.
De voorkeur wordt gegeven aan endovasculaire heelkunde (omdat klassieke bypass-chirurgie op fijne onderbeenarteriën slechte resultaten geeft).

Below-the-knee dilataties vergen een expertise en omkadering (materiaal) die nauwer aanleunt bij de invasieve cardiologie dan bij de habituele endovasculaire chirurgie.

Hoewel de chirurgische wondzorg, debridementen en amputaties door om het even welke chirurg kunnen uitgevoerd worden, neemt de vaatchirurg dit in het UZ Brussel voor zijn rekening.

De diabetesvoetkliniek van het UZ Brussel heeft de multidisciplinariteit (nodig voor de adequate diagnose en behandeling van de diabetesvoet) erg pragmatisch geïmplementeerd: op elk moment dat een therapeutische beslissing genomen wordt, moeten diverse actoren (dialectoloog, microbioloog, orthopedische chirurg, wondzorgverplegende, diabetes-educator) hierin betrokken worden.

Concreet wil dit zeggen dat overleg en samenwerking tussen artsen eerder de regel is dan de uitzondering, en dit zowel op de consultatie als bij gehospitaliseerde patiënten.

<top>

Met dialyse access bedoelt men het geheel aan technische akten waarbij men zich toegang verschaft tot het (slag-)aderlijk systeem, met de intentie om een groot volume aan bloed uit de patiënt te onttrekken zodat dialyse kan plaatsvinden.
Dit behelst zowel de arterioveneuze fistel, de synthetische graft als de dubbel lumen katheter.

Het aanleggen van een arterioveneuze fistel heeft als doel de oppervlakkige venen onder arteriële druk te brengen zodat frequent aanprikken en aspiratie van een groot volume bloed mogelijk worden.
Hiertoe wordt chirurgisch een verbinding gecreëerd tussen een voedende arterie en een afvoerende vene met dien verstande dat uitsluitend lichaamseigen materiaal gebruikt wordt (wat complicaties als infectie en trombose zeldzaam maakt).
De arterioveneuze fistel moet eerst gedurende enkele weken tot maanden te rijpen, zodat het kaliber van de aders en slagaders gestaag kan toenemen tot een voldoende hoog debiet bereikt wordt.

Indien dialyse dringend is of wanneer geen geschikte vene aanwezig is, kan een synthetische graft geplaatst worden. Deze wordt geplaatst tussen een arterie en een vene naar keuze, met dien verstande dat het onderhuids gedeelte lang genoeg moet zijn voor frequent aanprikken.

Bij gebrek aan alternatief kan ook een dialysekatheter geplaatst worden. Deze moet voorzien zijn van twee kanalen voor gelijktijdige aspiratie en teruggave met een kaliber dat afdoende debieten toelaat.

<top>